Comments

अभिव्यक्ती इंडिया या संकेत स्थळावर आपले सहर्ष स्वागत.
Showing posts with label kabirache dohe. Show all posts
Showing posts with label kabirache dohe. Show all posts

Monday, November 17, 2014

0 कबीराचे दोहे : भाग १३


मी आणि बाप्या असाच एकदा अंगणात उभे होतो. आंगण स्वच्छ झाडलेले होते एव्हढ्यात झाडाचे एक पान खाली गळून पडले. बाप्या पळत गेला आणि ते झाडाचे पान उचलून आणले आणि म्हणाला , "घरात फेविकोल आहे का?"
मी म्हणालो बाप्या, "काय विचार आहे? पान परत झाडाला चिटकावण्याचा  विचार तर करीत नाहीस ना?
बाप्या म्हणाला; "बिलकुल, तेच तर करायचे आहे."

मी म्हणालो, "अरे हे शक्य आहे का? काय हा वेडपटपणा ?"

त्यावर बाप्या म्हणाला, "ती जाहिरात पाहिली नाहीस का? तो आपल्या नावेतील खुर्च्या पाण्यात ढकलून देतो फक्त तिला आणि तिला बसण्यास जागा व्हावी म्हणून. हे कसे शक्य होते. खुर्च्यांना पाण्यातही काहीच होत नाही. कारण फेविकोल का जोड!"
अरे! दोन हत्ती लावले तरी तो जोड सुटत नाही. मग झाडाचं पान  - कीस झाड कि पत्ती - "

आतातर आजूबाजूचे लोकही जमू लागले आणि बाप्याला वेड्यात काढू लागले. परंतु बाप्या असच काहीतरी करणार.

मी गुपचूप जाउन त्याला फेविकोल आणून दिले. त्याने पान झाडाला चिटकावण्याचा प्रयत्न केला. ते काही शक्य नव्हते. प्रयत्न फसला आणि स्वताचे हसे करून घेतले. परंतु शांत बसेल तो बाप्या कसला?

मला म्हणाला, "ती लॉरेल हार्डी ची जाहिरात आठवते का? ती पिटुकली ट्यूब . फेविकोल पेक्षा पक्का जोड. आठवलं ना, फेविक्विक!!

मी काहीही न बोलता घरात पटकन पळालो आणि फेविक्विक चे ट्यूब आणून दिली. बाप्याने पुन्हा झाडाचे पान फेविक्विक्ने जोडण्याचा प्रयत्न केला. पण निष्फळ.

तेव्हढ्यात गर्दीतून एक आजोबा म्हणाले, "बाप्या, प्रयत्ने वाळूचे कण  रगडीता तेलही गळे म्हणून तू वाळू रगडत बसला तरी त्यातून  तेल काही गळणार नाही रे!

यावर सर्वजण हसू लागले.

हि काही बाप्याचीच कथा नाही. हि तर तुमची आमची सर्वांचीच कथा आहे.

कबीर दास जी म्हणतात,   दुर्लभ मानुष जन्म है,  देह न बारम्बार
                                         तरुवर ज्यो पत्ती झड़े, बहुरि न लागे डार  ||

कबीरदास जी म्हणतात, वृक्षावर जे पान असतं ते आपलं कार्य पूर्ण करून गळून पडतं. हे तर प्रत्येक जण  जाणून आहे. म्हणूनच प्रत्येक जण बाप्याला हसत होतं. कबीर जी तर त्याही पुढे जाऊन म्हणतात, हा मनुष्य देह मिळणं दुर्मिळ आहे. हा जन्म अनमोल आहे. तो पुन्हा पुन्हा मिळत नाही. हा जन्म काहीतरी चांगल, उतुंग असं करण्यात लाव . समाज सेवा कर. अनाथांचा नाथ बनण्याचा प्रयत्न कर.

Tuesday, May 27, 2014

3 कबीराचे दोहे भाग 6


एकदा मी बाप्याच्या घरी  गेलो. आश्चर्य वाटतंय का? होत काहीतरी काम. पण मनात पक्क होत काहीतरी ऐकावं लागणार तेव्हांच माझ काम होणार.
मी घरी गेलो. घरातल्या सगळ्यांशी गप्पा मारल्या परंतु बाप्या काहीतरी विचारात गढलेला दिसला. मी त्याला विचारलं, "बाप्या काय विचार करतोय रे?"
बस, लगेच सुरु झाला. म्हणाला, "काल मला एक स्वप्न पडलं."
मी थोडा हादरलोच. बाप्याच स्वप्न!!!
तर बाप्या पुढे सुरु, " अरे काल माझ्या स्वप्नात, एक कुत्रा आणि मांजर आलं". आता तर मला ४४० व्होल्ट चा झटकाच लागला.
बाप्या म्हणाला, " तो कुत्रा आणि मांजर बोलत होते". बोंबला आता कुत्रा आणि मांजर बोलत होते,
मनात विचार आला आता बाप्याला ठाण्याला नाहीतर सरळ बंगलोर "निमांस" लाच न्यावे लागणार.
परंतु ऐकण तर भागच आहे. मीच  विचारलं, काय बोलत hote?"

तर बाप्या म्हणाला, " कुत्रा म्हणत होता, माझा घराचा मालक मला सर्व सेवा देतो. घरातील मंडळी मला प्रेम करतात, खायला देतात.
मला वाटते तो देव आहे.
मी म्हणालो "मग मांजर काय काय म्हणाली,"
बाप्या म्हणाला, " अरे मांजर म्हणाली, माझ्याही घराचा मालक मला सर्व सेवा देतो. घरातील मंडळी मला प्रेम करतात, घरातील मुले माझ्याशी खेळतात.
मला तर वाटते मीच देव आहे."

मी विचार करत आहे यातील बरोबर कोण? या बाप्याच्या परीक्षेत एक कठीण प्रश्न असणारच.
या एकाच प्रश्नात चारही 'life lines ' जाणार.
मी म्हणालो "बाप्या मांजरच बरोबर न!! बघ आसाराम बापू , किती सेवा मिळते, तीही लाखो लोकांकडून. किती प्रेम मिळते, अगदी सर्व कसे जीव द्यायला तयार होतात.
मग आसाराम बापू सारख्यांना मांजरीसाराखेच वाटते न!! ते चुकणे शक्य आहे का रे?"

त्यावर बाप्या चिडला व म्हणाला, अरे मांजरीला गर्व आहे. आणि कुत्रा विनम्र आहे. आपल्याच मालकाकडून (गुरुकडून) मान साम्मानाची अपेक्षा योग्य  नाही.

काबिर्दसाजी म्हणतात,  अहं अगीन हिरदै जरै, गुरु सो चाहै मान
                                     तिनको जम न्योता दिया, हो हमारे महेमान.

हृदयात अहंकाराचा अग्नी एव्हडा तीव्र आहे कि आपण जो आपल्यला सेवा देतो त्याच्याच कडून मान साम्मानाची अपेक्षा करतो. आपल्या गुरु कडूनच स्नामानाची अपेक्षा
केली जाते. अशा अहंकारी ना यमराजाचे  निमंत्रण असते कि या तुम्ही आमचे पाहुणे व्हा. तुम्ही गुरुभक्त होण्याच्या लायकीचे नाहीत. अहंकार हि दुखाची खान आहे. 



दत्तात्रय पटवर्धन 
  
वाचा 
 

Sunday, May 25, 2014

0 कबीराचे दोहे भाग ५


मनुष्य जसजसा आधुनिकतेकडे मार्गक्रमण करू लागला तसतसा तो भौतीकातावादी होऊ लागला.
त्याला वाटू लागले मी राजमहालाच ऐश्वर्य भोगायला हवे. माझा जन्म त्याच साठी झालाय. मग हे ऐश्वर्य
भोगण्यासाठी वाटेल ते मार्ग अवलंबले तरी चालतील अशी त्याची भूमिका होऊ लागली. परंतु हे प्राप्त करण्यासाठी
थाबंयची सुद्धा तयारी नाही. सर्व कसे एका रात्रीत हवे. पैसा , ऐश्वर्य, नाव. यासाठी जीवाचं रान करण्याची तयारी.
मग या रानातून भटकताना होणारी जीवाची तगमग याकडे दुर्लक्ष.. इथेहि थांबायची तयारी नाही तर माझ्या ७ पिढ्या कशा खातील याचा विचार.
याच विचारांमुळे  २ जी घोटाळा, तेलगी घोटाळा , सत्यम घोटाळा, बोफोर्स घोटाळा, चारा घोटाळा, हे  तर काय आम्ही हुतात्म्यांच्या
शवपेटीतही घोटाळा करण्यास शरम बाळगत नाही. त्यानंतर  जेल, तरी निर्लाजाप्रमाणे जीवन आनंदाने जगणे, अशा संस्कृतीचा जन्म.

आयुष्यभर नाशवंत वस्तूंची जमवाजमव करीत असतात त्यामुळे इर्षा, द्वेष, मत्सर, क्रोध, अहंकार हे शत्रू त्यास सतावत असतात.
याचा परिणाम म्हणून चिंता, त्रागा, ताण या विकारांना आमंत्रण. यापासून सुटकारा मिळण्य साठी मग मानसिक तज्ञ, स्ट्रेस मैनेजमेंट चे क्लास्सेस.,
संधिसाधू संताचा सहारा घ्यावा लागतो. असे हे दुष्ट  चक्र चालू राहते. आणि जीवनाच्या अंती लक्षात येते कि फलंदाजी, गोलंदाजी आणि  क्षेत्ररक्षण
या सर्व आघाड्यांवर आपण विफल ठरतो  आणि एका दारूण पराभवाला सामोरे जावे लागते. तेव्हा लक्षात येते कि आपण परमात्म्याच्या
ओउट ऑफ रेंज गेलेलो आहोत.  मग सिकंदर सारख्या जगजेत्यालाही म्हणावे लागते माझी सर्व संपती घे ऐर्श्वर्य घे,  राज्य घे पण मला
काही क्षण दे 'जगण्यासाठी'. पण सर्व निरर्थक, वेळ येते आणि आपणास म्हणावेच लागते ' आम्ही जातो  आमुच्या गावा, आमचा राम राम घ्यावा.
  या सर्व दुक्खातून दूर जाण्यासाठी  काबिर्दस्जी म्हणतात,

साई इतना दिजिए जामे कुटुम समाय
मै भी ना भुखा रहु , साधू ना भुका जाये

काबिर्दज्साजी परमात्म्याजवळ एवह्दिच मागणी करतात कि, मला  एव्हडाच दे ज्यात माझ कुटुंब चालेल, एव्हडाच दे कि मला
दोन वेळेचं जेवण मिळेल आणि येणारही उपाशी जाणार नाही. किती हि एका दिवसाची मागणी. यात उद्याचाच विचार नाही मग भविष्याचा प्रश्नच उरत नाही.
सात जन्माचा तर नाहीच नाही. इतक मन समाधानी असायला हव म्हणजे जे कर्म होत ते इर्षा, द्वेष, मत्सर, क्रोध, अहंकार याच्या शिवाय होते.आणि मग
जीवनात आनंद भरून येतो.

 दत्तात्रय पटवर्धन

वाचा

शायरीचा गुलदस्ता. भाग १ 

बुद्धिबळातील प्यादे.

कबीराचे दोहे भाग ४ 

कबीराचे दोहे भाग 3

वळून पाहताना ! भाग 1

अनामिक का सफर : १

 

 

 

 

 

Tuesday, May 13, 2014

2 कबीराचे दोहे भाग ४



काल बाप्या असाच फिरत फिरत घरी आला. जरा आनंदातच दिसत होता.चहा पिता पिता म्हणाला, एक कोडं विचारू का?”.  मी म्हणालो, अरे बाप्या, तू स्वताच एक कोडं आहे रे. मला अजून किती कोड्यात टाकशील. तुझी केमिस्ट्री समजणे अगदी कठीण. 
मला अनुभवाने माहित होत की हा काही ऐकणार नाही, मलाच ऐकावं लागेल. म्हणून म्हणालो, “सांग 
बाप्या म्हणाला, " एक मासा दुसऱ्या माशाला काय म्हणाला असेल?" 
मी म्हणालो, " भलतच काय! घेऊन तर नाहीस ना आला.".
हा असा इब्लीस बाप्प्या! दिसायला साधा सरळ पण कधी सरळ चेंडू टाकेल तर कधी क्यारम चेंडू टाकेल याचा नेम नाही. तो घरात असे पर्यंत माझ, “काय विचारेल, काय विचारेल” असं चाचपण सुरु असतं. अन एकदा गेला की, “हुश्श!”. माझा शाळेत दरारा पण, येथे...  नेहमी प्रमाणे, मी काही तरी उत्तर द्यायचं अन त्यान वितभर छाती फुगवून, एखाद्या कसलेल्या टी.व्ही. वरच्या अन्कर सारखा खर्जातील आवाजात, “आणखी एक चान्स” म्हणायचे,. त्यापेक्षा सरळ शरण येणे मी आज पसंद केले, अगदी “विना-अट शरणागती!”       
मला माहित होतं याच्या प्रश्नाचं अपेक्षित उत्तर देता येणार नाही म्हणून मी विचार करण्याचा प्रयत्नच न करता शरणागतीचा मार्ग अनुसरला.
बाप्या.मग विजयी मुद्रेने म्हणाला, ऐक मीच सांगतोअरे एक मासा दुसऱ्या माशाला काय वेगळं सांगणार. तो मासा दुसऱ्याला म्हणाला, “तू जर तोंड वंद ठेवलस तर कधीहि गळाला अडकणार नाही. 
 
एखाद्या तत्ववेत्याच्या शैलीत तो विग्रजीत पुढे बोलता झाला,"If you keep your mouth shut, you will never get caught."  माझ्याकडे मोहरा वळवत तो म्हणाला, “ आपलही असच आहे. माणसाने तोंड उघडल रे उघडल कि काही घोटाळा होण्याची शक्यता निर्माण होते – मग ते बोलण्यासाठी असो की खाण्यासाठी.” बाप्प्याचे हे बोलणे मला जरा जास्तच वाटले. मी त्यला म्हणालो,”काहीतरीच काय बोलतोस! खाण्यासाठी तोंड उघडल्याने काय मोठे आभाळ कोसळणार आहे. असल्या फालतू प्रश्नाला अडखळेल तो बाप्प्या कसला! एखाद्याने Point Blank वरून सरळ खोपडीत गोळी घालावी तश्या पद्दतीने त्याने माझ्या तोंडावर धडधड वाक्ये फेकली, “हे आता कळणार नाही, पण जेव्हा एखादा डॉक्टर तुम्हाला ‘मीठ किवा साखर खाऊ नका’ असे सांगेल, तेव्हा एव्हढासा चेहराकरून घरी याल अन वाहिनीना म्हणाल, ‘बाप्प्याच तेव्हा ऐकलं असत तर बर झालं असत. पण वेळ गेलेली असेल. तेव्हा सावध व्हा. तोंडावर नियंत्रण ठेवायला शिका म्हणजे कधीही अशी विचित्र परिस्थिती निर्माण होणार नाही.

काही तरी बोलायचं म्हणून मी म्हणालो, अरे  बाप्या, तोंड अगदी बंद ठेऊन कसे चालेल. खाण्यापिण्यासाठी का.... मला मध्येच थाबवत तो शांतपणे म्हणाला, " कधी कबीर वाचला आहेस का?”  आधीचा अनुभव लक्षात घेऊन मी पुन: चूप रहाणेच पसंद केले. थोड्यावेळाने  उत्तर येत नाही असे पाहून तो स्वत:च उत्तरला, “कबीरदास म्हणतात –


ऐसी वाणी बोलिये, मनका आपा खोल,
औरन को सितल करे, खुदही सितल होय|
 
      मी ह्या प्रश्नोतराने वैतागत बोललो, “बाप्प्या, आज काय माझा पोपट करायचं ठरवून आला आहेस काय? मासा काय, कबीरदास काय! सगळ कसं डोक्यावरून जात, अन तू इकडे अर्थ सांगत बसलायस.” तर हा माझ्या त्राग्याकडे कानाडोळा करीत बोलला,”अरे अशा वाणीचा उपयोग करा ज्यामुळे दुसऱ्याच मन शांत होईल,  ऐकणाऱ्याच्या मनाआनंद येईल - न कि त्याच्या मनात कडवेपणा, द्वेष, क्रोध, भाव जागृत होईल.” एक सुस्कारा सोडून बाप्प्या पुढे म्हणाला, “तुमचा दोष नाही, तुम्हाला कबीरदास, रामदास, इ सारखे संत कळत नाही कारण तुम्हाला हवी असतात पाश्चिमात्य पुस्तके, 'How to win friends',  'How to influence people', How to ---.अरे इथे साक्षात ज्ञानरूपी-काऊ(Cow) उभी असताना तुम्हाला हाऊ(How) कसे सुचते तेच काळात नाही.”  
 
     बाप्प्या खर बोलत होता. आम्ही डेल कार्नेजी वाचतो पण, संतवचने वाचण्यात कमीपणा समजतो. आज वाटायला लागले की बाप्प्या असाच रोज यावा म्हणजे रोज एक दोहा/श्लोक तरी कानावर पडेल. मनोमन मी वाकून बाप्प्याला दंडवत घालता झालो.



आपल्या प्रतिक्रिया नमूद करा.
दत्तात्रय पटवर्धन